Minisiteri y’ ubuzima muri Kongo yemeje ko umuntu wa mbere i Goma yapimwe agasanganwa indwara ya Ebola.

Umupasiteri yasanganwe indwara ya Ebola i Goma hafi n’umupaka w’u Rwanda

Mu gitondo cyo kuri uyu wa Kane nibwo Minisiteri y’ ubuzima muri Kongo yemeje ko I Goma hafi y u Rwanda hari umupasiteri wasanganwe indwara ya Ebola.

Minisiteri y’ ubuzima muri Kongo ivuga ko hari umupasiteri wageze I Goma kuri iki Cyumweru tariki 14 Nyakanga abaganga bamupimye ebola basanga arayifite.

Gusa iyi Minisiteri ikomeza ivuga ko ibyago byo kuba iyi ebola yakwirakwira muri aka gace atari byinshi.ngo kuko bafite abaganga b’inzobere ndetse n’ibyuma bigezweho byifashishwa mu kuyipima ku buryo umuntu wese wasanganwa iyi ndwara yahita avurwa.

Amakuru akomeza avuga ko uyu mupasiteri utatangajwe amazina ye yageze i Goma avuye kuri kilometero 200 i Butembo, aha hakaba hari abantu bafashwe n’iyi ndwara.Ngo muri Bisi yaririmo abagenzi 18 kubw’amahirwe basanze ntamuntu wafashwe n’iyi ndwara gusa ngo bahise bahabwa inkingo [experimental vaccination] kugirango batandura iyi ndwara

Mu itangazo ryashyizwe hanze na Minisiteri y’ubuzima bagize ati “Kubera uburyo uyu murwayi yabonetse akanashyirwa mu kato vuba, ibyago ko iyi ndwara ikwirakwira mu mujyi wa Goma biri hasi”.

Umujyi wa Goma uhana imbibi n’ umujyi wa Rubavu wo mu Rwanda. Minisiteri y’ Ubuzima mu Rwanda ivuga ko yiteguye bihagije gukumira no guhangana n’ iki cyorezo gihitana abarenga ½ cy’ abacyanduye.

Dore byinshi wamenya ku ndwara ya Ebola:

Ese Ebola ni iki?

Ebola iterwa n’agakoko gatera kuva amaraso . Ikigo cya Leta Zunze Ubumwe za Amerika gihangana n’ibyorezo (CDC), kivuga ko ari agatsiko k’udukoko gafata ibice bitandukanye by’umubiri akenshi tugatuma umuntu ava amaraso mumyenge yose y’umubiri.

Izina Ebola rikomoka ku mugezi wo muri Repubulika Iharanira Demokarasi ya Congo aho yagaragaye bwa mbere muri 1976. Muri uwo mwaka , Ebola yanagaragaye muri Sudani.

Ebola ifite ubwoko butanu , ubwitwa Zaire ari bwagaragaye bwa mberea akaba ari nabwo buhitana benshi, ubwa Bundibugyo bwagaragaye muri Uganda mu 2007 ubwa Sudani , ubwa Cote d’Ivoire bwavumbuwe mu w’1994 n’ubwoko bwa Reston bwagaragaye muri leta y Virginia buvuye ku nguge zo muri Phillipines.

Igaragazwa n’ibihe bimenyetso?

Ibimenyetso bihita bigaragara ni uguhinda umuriro ,gucika intege , kubabara mu ngingo kubabara umutwe no mu muhogo . Ibi bimenyetso bishobora kugaragara nyuma y’iminsi 2 kugeza ku minsi 21 nyuma y’ubwandu.

OMS ivuga ko ibi bimenyetso umuntu ashobora kubanza kubyitiranya n’iby’izindi ndwara nka Malaria , Tifoyide cyangwa Mugiga.

MSF yemeza ko abarwayi bamwe bashobora kugaragaza ibiheri, amaso atukuye, kubabara mu gatuza kubura umwuka no kunanirwa kumira .

Ibi bimenyetso bikurikirwa no kuruka , guhitwa , kwangirika kw’impyiko n’umwijima rimwe na rimwe kuva amaraso imbere no hanze y’umubiri. Byemezwa ko umuntu arwaye Ebola ari uko abanje gupimwa n’abaganga kabuhariwe.

Ebola ivurwa ite?

Kugeza ubu nta buryo bwagenewe kuvura Ebola buzwi buhari. Abayirwaye bahabwa akato ubundi bakajya bitabwaho n’abaganga.

Abaganga bafasha umurwayi gutuma adashira amazi n’umwuka mu mubiri , kugenzura uburyo amaraso atembera no kumuvura ibimenyetso bindi bishobora kugaragara. Hagiye hagaragara abaganga banduye Ebola mu gihe bavuraga; OMS yatanze amabwiriza yo kwita ku murwayi wa Ebola. Abita ku barwayi bagomba kwambara amakanzu yabugenewe n’uturindantoki bakambara n’ibibarinda isura kugira ngo birinde amatembabuzi y’abarwayi.

Ni iyihe miti ishobora guhangana n’iki cyorezo?

Abamisiyoneri babiri b’abanyamerika banduye Ebola bakoreweho igeragezwa ry’umuti wa ZMapp urabakiza. Uyu muti ni bwo bwa mbere wari uhawe abantu ariko wari warigeze kugeragezwa ku nkende.

Perezida Obama yanze ko uyu muti woherezwa muri Afurika avuga ko uwo muti utari wuzuza ubuziranenge.

Urukingo rumwe rwageragejwe ku bakorerabushake muri Kaminuza ya Texas. Ikigo gihangana n’ibyorezo cya USA , CDC, giherutse gutangaza ko urundi rukingo rwa Ebola ruzageragezwa muri Nzeli.

Ebola yandura ite? Isakara ite?

OMS ivuga ko uducurama ari two dusakaza Ebola mu zindi nyamaswa muri Afurika . Abantu bandura Ebola igihe bahuye n’amatembabuzi( amacandwe , ibimwira, amaraso, amazirantoki, ibirutsi….) y’inyamaswa cyangwa undi muntu wanduye iki cyorezo.

Mu gihe agakoko ka Ebola gashobora kuguma ku bintu uwayanduye yakozeho MSF ivuga ko izuba, ubushyuhe n’amasabune asanzwe bishobora ku kica.

TANGA IGITEKEREZO KURI IYI NKURU